از «مثل بید نباشید» تا سقوط جمهوری؛ وعدههای اشرف غنی چگونه در برابر واقعیت ۱۵ آگست ۲۰۲۱ فرو ریخت؟
محمد اشرف غنی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، پیش از سقوط جمهوری بارها بر استحکام نظام، دفاع از جمهوریت و ایستادگی در برابر فشارهای سیاسی تأکید میکرد. او در یکی از سخنرانیهایش گفته بود: «لطفاً مثل بید نباشید که با هر باد بلرزید.»
اما چند ماه بعد، در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، طالبان وارد کابل شدند و حکومت جمهوری افغانستان در مدت کوتاهی فروپاشید. غنی نیز در همان روز افغانستان را ترک کرد و طالبان کنترل ارگ ریاستجمهوری و پایتخت را به دست گرفتند.
این رویداد یکی از بحثبرانگیزترین و دردناکترین فصلهای تاریخ معاصر افغانستان به شمار میرود؛ زیرا نظامی که سالها با حمایت گسترده مالی، سیاسی و نظامی جامعه جهانی ایجاد و تقویت شده بود، در برابر پیشروی طالبان به سرعت از هم پاشید. گزارشها نشان میدهد که در روزهای پایانی، شمار زیادی از نیروهای امنیتی افغانستان بدون مقاومت مؤثر مواضع خود را ترک کردند و مراکز ولایات یکی پس از دیگری سقوط کردند.
منتقدان حکومت اشرف غنی میگویند میان سخنان او درباره ایستادگی، دفاع از جمهوریت و جلوگیری از فروپاشی نظام، و آنچه در ۱۵ آگست اتفاق افتاد، فاصلهای عمیق وجود داشت. خروج ناگهانی رئیسجمهور در حساسترین لحظه، خلأ سیاسی و روانی بزرگی ایجاد کرد و فروپاشی ساختار حکومت را سرعت بخشید. گزارشهای منتشرشده در آن زمان نیز از شوک و سردرگمی گسترده در میان مقامهای حکومتی و مردم حکایت داشت.
با این حال، مسئولیت سقوط افغانستان را نمیتوان تنها به یک فرد محدود کرد. توافق دوحه، تصمیم ایالات متحده و متحدانش برای خروج نیروها، ضعفهای ساختاری حکومت، مشکلات رهبری سیاسی، فساد، اختلافات داخلی و فروپاشی روحیه نیروهای امنیتی، همگی در شکلگیری شرایطی که به سقوط کابل انجامید، نقش داشتند.
با گذشت سالها، پرسش اساسی همچنان پابرجاست: اگر رهبری جمهوری تا آخرین لحظه بر ایستادگی و دفاع از نظام تأکید داشت، چرا در حساسترین لحظه تاریخی کشور، پایتخت بدون یک انتقال منظم قدرت و بدون دفاع مؤثر سقوط کرد؟
سقوط ۱۵ آگست تنها شکست یک حکومت نبود؛ بلکه پایان نظام جمهوری افغانستان و آغاز فصل تازهای از تاریخ سیاسی کشور بود؛ فصلی که پیامدهای آن هنوز بر زندگی میلیونها افغان سایه افگنده است.
#اشرف_غنی #افغانستان #جمهوریت #استقلال_افغانستان
