پناه‌پرس | گزارش اختصاصی
نازنین ولی، دانش‌آموخته افغان، موفق به دریافت جایزه ممتاز از مکتب تجارت روم در ایتالیا شده است؛ دستاوردی که به گفته او، زمینه ادامه تحصیلش در رشته هوش مصنوعی را فراهم می‌کند. او در گفت‌وگوی اختصاصی با پناه‌پرس می‌گوید این موفقیت را به دختران افغانستان، به‌ویژه دخترانی تقدیم می‌کند که رؤیای تحصیل و فعالیت در عرصه تکنالوژی و نوآوری را دارند؛ دخترانی که با وجود محدودیت‌های آموزشی، همچنان برای ساختن آینده‌ای متفاوت تلاش می‌کنند.
از آموزش در کابل تا فرصت‌های علمی در اروپا
نازنین ولی تحصیلات خود را در افغانستان آغاز کرد و در مکتب دولتی و لیسه افغان‌ـ‌ترک در کابل درس خواند. او سپس تحصیلات عالی خود را در دانشگاه امریکایی آسیای مرکزی و بارد کالج ادامه داد و دوره لیسانس خود را با درجه ممتاز به پایان رساند.
ولی در پاسخ به پرسش‌های پناه‌پرس توضیح می‌دهد که پیشینه تحصیلی و فعالیت‌های بعدی‌اش در آلمان و کشورهای دیگر، در به‌دست‌آوردن این فرصت نقش داشته است.
به گفته او، حمایت مالی مرتبط با این جایزه شامل دو نوع تخفیف یا امتیاز تحصیلی بوده است؛ یکی مرتبط با زنان و دیگری مبتنی بر شایستگی علمی. این حمایت‌ها بخش بزرگی از هزینه‌های تحصیل او را پوشش می‌دهد.
این دستاورد، برای ولی تنها یک امتیاز آموزشی نیست؛ بلکه فرصتی برای ادامه یادگیری در یکی از عرصه‌های مهم و رو‌به‌رشد جهان امروز به شمار می‌رود.
تقدیم موفقیت به دختران افغانستان
نازنین ولی می‌گوید این جایزه را به دختران افغانستان، به‌ویژه آنانی تقدیم می‌کند که رؤیای تحصیل، فعالیت در عرصه تکنالوژی و مشارکت در نوآوری‌های علمی را دارند.
او باور دارد که دختران افغانستان از استعداد و توانایی لازم برای پیشرفت برخوردارند، اما محرومیت از آموزش و محدودیت‌های اجتماعی می‌تواند فرصت شکوفایی ظرفیت‌های آنان را از بین ببرد.
ولی که در نخستین دوره حاکمیت طالبان در افغانستان به دنیا آمده است، بر اهمیت دسترسی به آموزش و فراهم‌شدن فرصت‌های برابر تأکید می‌کند. او امیدوار است دستاوردش بتواند برای دخترانی که مسیر تحصیل در خارج از افغانستان را دنبال می‌کنند، الهام‌بخش باشد و نشان دهد که استعدادهای آنان شایسته فرصت و حمایت است.
این دانش‌آموخته افغان همچنین می‌خواهد مسیر یادگیری خود را ادامه دهد و دانشش را در عمل به کار گیرد. از دید او، تحصیل نباید تنها به دریافت مدرک محدود بماند؛ بلکه دانش زمانی ارزش بیشتری پیدا می‌کند که در زندگی واقعی به کار گرفته شود و زمینه ایجاد تغییر را فراهم سازد.
چرا حضور زنان در هوش مصنوعی اهمیت دارد؟
هوش مصنوعی با سرعت در حال تغییر بخش‌های مختلف زندگی، آموزش، اقتصاد و بازار کار است؛ اما زنان هنوز در بخش‌هایی از این عرصه با کمبود حضور و نمایندگی روبه‌رو هستند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، زنان حدود ۱۲ درصد از پژوهشگران هوش مصنوعی را تشکیل می‌دهند. این رقم مربوط به سطح جهانی است و نباید به‌عنوان آمار ویژه افغانستان تعبیر شود.
یونسکو در پژوهشی که در سال ۲۰۲۴ منتشر کرد، همچنین هشدار داد که برخی سیستم‌های هوش مصنوعی مولد ممکن است کلیشه‌های جنسیتی را بازتولید کنند؛ برای نمونه، زنان را بیشتر در نقش‌های سنتی و خانگی و مردان را در موقعیت‌های حرفه‌ای و مدیریتی به تصویر بکشند.
این نگرانی نشان می‌دهد که حضور زنان در طراحی و توسعه سیستم‌های هوش مصنوعی اهمیت دارد؛ زیرا مشارکت گسترده‌تر می‌تواند به شناسایی سوگیری‌ها و درنظرگرفتن تجربه‌ها و نیازهای متنوع جامعه کمک کند.
در چنین شرایطی، ادامه تحصیل زنان افغان در رشته‌های علمی و تکنالوژیک، افزون بر پیشرفت فردی، می‌تواند ظرفیت و توانایی‌هایی را برجسته سازد که در صورت فراهم‌شدن فرصت، امکان رشد و اثرگذاری دارند.
آموزش؛ حقی برای همه دختران
ولی در پاسخ به پرسش‌های پناه‌پرس تأکید می‌کند که آموزش یک حق اساسی است و نباید اصل دسترسی دختران و زنان به آن به موضوع مناقشه تبدیل شود.
او آرزو دارد روزی فرا برسد که همه انسان‌ها، بدون توجه به جنسیت، قومیت یا زبان‌شان، از فرصت‌های برابر برای آموزش و پیشرفت برخوردار باشند.
برای نازنین ولی، این جایزه پایان مسیر نیست؛ بلکه فرصتی برای ادامه تحصیل، گسترش دانش و استفاده عملی از آموخته‌هایش است. او امیدوار است تجربه‌اش برای دختران افغانستان که با محدودیت‌های آموزشی روبه‌رو هستند، انگیزه‌ای باشد تا رؤیاهای علمی و حرفه‌ای خود را زنده نگه دارند.
دستاورد او بار دیگر توجه را به ظرفیت‌های دختران افغانستان و اهمیت فراهم‌کردن فرصت‌های برابر آموزشی جلب می‌کند. استعداد و توانایی این دختران کم نیست؛ آنچه اهمیت دارد، فراهم‌بودن زمینه‌ای است که در آن بتوانند بیاموزند، رشد کنند و در ساختن آینده خود و جامعه‌شان سهم بگیرند.
#پناه_پرس #نازنین_ولی #دختران_افغانستان #آموزش_زنان #هوش_مصنوعی #تکنالوژی #زنان_افغانستان
